ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΛΕΝΙΑΣ

 
Αρχική   Επιστροφή    
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 Γάμος. 

 
Κλένια
Ιστορία
Φωτογραφίες
Αξιοθέατα
Ηθη & έθιμα
Λαογραφία
Video
Χάρτης
Πρόσβαση
 
 
Σύλλογος
Μήνυμα Προέδρου
Ιδρυτικά μέλη
Νέα ανακοινώσεις
Εκδηλώσεις
Χορευτικό
Επικοινωνία
 
 
Όροι Χρήσης
Ευχαριστίες
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

Ο γάμος, ειδικά την παλιά εκείνη εποχή, ήταν ένα σημαντικό γεγονός, ένα ορόσημο στη ζωή δύο ανθρώπων, που ενδεχόμενο (και μάλιστα συνηθισμένο) ήταν και να μη γνωρίζονται και ακόμη να μην είχαν ιδωθεί ακόμη. Αυτό οφειλόταν στο γεγονός, ότι οι περισσότεροι γάμοι γίνονταν από προξενιό και πολλές φορές οι μελλόνυμφοι κατάγονταν από διαφορετικά χωριά.
  Το σημαντικό αυτό γεγονός το ζούσαν έντονα, όχι μονάχα οι μελλόνυμφοι και το συγγενικό τους περιβάλλον, αλλά και η τοπική κοινωνία.
  Το ξεκίνημά του ήταν το προξενιό, με κυρίαρχο θέμα τις διαπραγματεύσεις για την προίκα (αναχρονιστικός θεσμός, που έφερνε σε δύσκολη θέση τη γυναίκα και ειδικά τις φτωχές - καταργήθηκε με νόμο το 1983). Αυτούς όμως που ενδιέφερε άμεσα ο γάμος, τους μελλόνυμφους, τις πιο πολλές φορές δεν τους ρώταγαν.
  Οι πατεράδες ήταν οι γενικοί  κουμανταδόροι κι αυτοί έπαιρναν τις αποφάσεις, επιβάλλοντας συχνά στο κορίτσι τους να αποδεχτεί για σύζυγο κάποιο πρόσωπο που δεν ήθελε.
  Δεύτερο βήμα ήταν ο αρραβώνας των παιδιών, που βοηθούσε στην καλύτερη γνωριμία και οριζόταν η ημερομηνία του γάμου. Αν απ' τη πλευρά της κοπέλας ήταν έτοιμοι, δηλ. δεν υπήρχε πρόβλημα με τα προικιά, τότε η περίοδος του αρραβώνα δεν διαρκούσε πολύ.   Ο γάμος γινόταν πάντα Κυριακή. Πάντως όχι Τρίτη ή Τετάρτη, που θεωρούνταν ημέρες αποφράδες. Ο γάμος γινόταν, συνήθως, Άνοιξη και Φθινόπωρο, εκτός από το Μάη (που ζευγάρωναν τα γαϊδούρια), τη σαρακοστή και τα δίσεκτα χρόνια. Η ανάλογη δοξασία για το δίσεκτο έτος επηρεάζει ακόμα πολλούς. Την εκλογή του μήνα προσδιόριζαν κατεξοχήν πρακτικοί λόγοι συνδεόμενοι, στο ύπαιθρο, με την απασχόληση στην παραγωγή. Κουμπάρος γινόταν ο νονός του γαμπρού.
  Η οικογένεια του γαμπρού άρχιζε τις προετοιμασίες από την Πέμπτη. Σ` όλη αυτή την προετοιμασία, πρωτοστατούσαν η μάνα του γαμπρού και η γριά γιαγιά του (αν, βέβαια, υπήρχε ακόμη στη ζωή).                                                                                                         Την πέμπτη υπήρχε το έθιμο των προικιών δηλαδή των ρούχων και τον αντικειμένων του νέου νοικοκυριού. Πήγαιναν οι συγγενής του γαμπρού και     φόρτωναν τα ζώα με τα προικιά και σχημάτιζαν μια πομπή ανάλογη με την προηγούμενη. Και σ' αυτή την περίπτωση μπροστά πήγαιναν τα όργανα. Έπειτα πρώτη μια κοπέλα που κρατούσε την πίττα της νύφης. Τα προικιά ήταν φορτωμένα με τάξη. Μπροστά πήγαιναν τα χοντρόρουχα του ύπνου, κιλίμια, βελέντζες, κουβέρτες και πάνω τους όμορφα μαξιλάρια. Πίσω ακολουθούσαν δύο καινούργια μπαούλα, γιομάτα με σεντόνια κι εργόχειρα της νύφης. Πιο πίσω το καινούργιο στρώμα κι άλλα είδη. Δεν έλειπαν ούτε οι καινούργιοι τεντζερέδες, τα χαλκώματα και βέβαια η σιδεροστιά. Καθώς προχωρούσε η πομπή, έβγαιναν οι νοικοκυρές στα παραθύρια και στα μπαλκόνια κι έριχναν πάνω στα προικιά χουφτιές το σιτάρι ή το ρύζι. Το ίδιο έκανε και η μάνα του γαμπρού, όταν τα προικιά έφταναν στην αυλή της.
  Το βράδυ μαζευόντουσαν σπίτι του γαμπρού και έπιαναν τα «μπροζήμια» και έστρωναν το κρεβάτι μετά ακολουθούσε και γλέντι. Την άλλη μέρα, την Παρασκευή, ζύμωναν και έψηναν τα ψωμιά του γάμου.
  Το βράδυ του Σαββάτου πολλοί από τους καλεσμένους πήγαιναν στο σπίτι του γαμπρού, όπου και τους είχαν τραπέζι. Μετά το φαγοπότι άρχιζαν "τα τραγούδια της τάβλας" και το χορό. Τη βραδιά εκείνη έκαναν την εμφάνισή τους και τα όργανα του γάμου: πίπισα, κλαρίνο και νταούλι. Όλο το χωριό έβρισκε την ευκαιρία να διασκεδάσει εκείνες τις ημέρες, μιας και η σκληρή καθημερινή βιοπάλη δεν τους έδινε και πολλές τέτοιες ευκαιρίες.                                                                                                                   Την Κυριακή πριν το μεσημέρι ξεκίναγαν όλοι να πάνε στο σπίτι της νύφης. Ο πατέρας, η μητέρα, τα αδέλφια του γαμπρού και όλο το άλλο συγγενολόι. Ένας μονάχα δεν μπορούσε να λάβει μέρος, ο γαμπρός. Τούτη τη μέρα γαμπρός και νύφη θα αντικριστούν μόνο το απόγευμα, την ώρα που θα πήγαιναν να παραλάβουν τη νύφη.
 Το ξεκίνημα και η πορεία για την εκκλησία δεν είναι γεγονός τυχαίο, ούτε και μπορεί να γίνει όπως και όπως. Μπροστά πηγαίνουν τα δύο όργανα: κλαριντζής και λαουτιέρης, παίζοντας γνωστό σκοπό του γάμου. Σ΄ όλες τις διαδρομές παιζόταν κατά προτίμηση ο ίδιος σκοπός. Οι κοπέλες και τα παλικάρια που ακολουθούσαν, ξανάλεγαν το τραγούδι.
Το στόλισμα του γαμπρού αποτελείται κυρίως από το κούρεμα, το ξύρισμα και το χτένισμα του.
  Πρώτα-πρώτα καθίζουν το γαμπρό. Κατά το κούρεμα και το ξύρισμα έπαιζαν και τα όργανα. Η τελετή του ξυρίσματος είχε σπουδαία σημασία.
  Το στόλισμα της νύφης ήταν σωστή ιεροτελεστία. Όλες οι φιλενάδες της ήταν δίπλα της και φρόντιζαν για τα πάντα. Πιο παλιά και μέχρι το 1910 περίπου, είχε καθιερωθεί σαν νυφικό το ντύσιμο της βασίλισσας Αμαλίας. Μακρύ φουστάνι - όχι λευκό - παπούτσια κουμπωτά, μπούστος και αντί για πέπλο ένας κόκκινος σκούφος (το παπάζι) με μακριά φούντα, που έπεφτε στις πλάτες της νύφης.
  Στο σπίτι της νύφης, ο τόνος των τραγουδιών του γάμου ήταν μελαγχολικός (με αρκετές βέβαια εξαιρέσεις), λόγω του οριστικού χωρισμού, που θα γινόταν σε λίγη ώρα, ανάμεσα σ' αυτήν και το πατρικό της σπίτι. Π.χ.

 Εκεί που πας νυφούλα μου

σαν δέντρο να ριζώσεις

και σαν μηλιά γλυκομηλιά

τους κλώνους σου ν' απλώσεις.

Να κάνεις γιους γραμματικούς

και πλούσιες θυγατέρες.

 ………………………………………………………

 Νύφη μας εκείθε που θα πας

σ' ανώγεια και κατώγεια

την πεθερά να σκέφτεσαι

και να 'χεις λίγα λόγια.

 

 Στην αυλόπορτα της εκκλησίας, η νύφη έκανε τρεις μετάνοιες στους νονούς της και τρεις στα πεθερικά της κι αυτοί με τη σειρά τους την κέρναγαν και οι τέσσερις (εφ' όσον βέβαια ζούσαν άπαντες).
   Μπαίνοντας η νύφη στην εκκλησιά, φρόντιζε ειδικά τη στιγμή εκείνη να μπει με το δεξί πόδι. Το ίδιο έκανε κι ο γαμπρός. Για να τους έρθουν όλα δεξιά και καλά.
  Η τελετή της στέψης είναι πασίγνωστη. Ένα αξιόλογο όμως σημείο στο οποίο πρέπει να σταθούμε, είναι ότι το κοινό ποτήρι του οίνου των νεόνυμφων πέρασε διαδοχικά στο γαμπρό, στη νύφη, στον κουμπάρο και, τέλος, κατέληγε στον παρακουμπάρο. Αυτός το έπινε όλο και, γυρνώντας το κεφάλι προς τα πίσω, άφηνε το ποτήρι να πέσει και να σπάσει. Έφερνε γούρι. Πρόσεχαν μάλιστα και σε πόσα κομμάτια θα σπάσει και προφήτευαν πως, όσα κομμάτια γινόταν εκείνο, τόσα παιδιά θα γεννηθούν. Βγαίνοντας απ' την εκκλησιά, ακολουθούσαν οι αναμνηστικές φωτογραφίες κι άρχιζε ο χορός. Κατόπιν ξεκίναγαν για το σπίτι.
  Όταν έφταναν, μπροστά στην πόρτα καρτερούσε η μάνα του γαμπρού, που είχε προστρέξει στο σπίτι. Κρατούσε στα χέρια της μία κούπα με μέλι κι έδινε στη νύφη να δοκιμάσει. Ήταν μια θερμή ευχή τούτο.
  Μόλις τέλειωνε η σκηνή με το "μέλωμα" της νύφης, η πεθερά έβγαζε από το κεφάλι της το ανοιχτόχρωμο καινούργιο μαντίλι της, το κράταγε διαγώνια από τις δύο άκρες και μ' αυτό δίπλωνε γαμπρό και νύφη, περνώντας το μαντίλι πίσω απ' τα κεφάλια τους. Έτσι δεμένους τους έμπαζε στο σπίτι, πάντα με το δεξί. Με την  είσοδο της νύφης στο σπίτι γινόταν η "συνάντησή" της, κατά κάποιο τρόπο.

 

 

 

Επάνω

Copyright © 2008 Πολιτιστικός Σύλλογος Κλένιας